Мәзірді көрсету Іздестіру
БАҚ біз туралы

You are here

2016 жылғы «Мақсаттар мен бюджеттік бағдарламалар көрсеткіштеріне қол жеткізу» блогы бойынша мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігін бағалау нәтижелері туралы сараптамалық қорытынды

-A A +A

 

«Мақсаттар мен бюджеттік бағдарламалар көрсеткіштеріне қол жеткізу» блогы бойынша бағалау мемлекеттік жоспарлау тәжірибесін жетілдіру және меморгандардыңелдің стратегиялық мақсаттарына қол жеткізуінде нәтижелігін бюджеттік қаражатты тиімді басқара отырып арттыруға бағытталған.


Бағалау бағыттары

Уәкілетті меморган

  1. ОМО стратегиялық жоспарлары мен ЖАО аймақты дамыту бағдарламалар бойынша

Ұлттық экономика министрлігі

  1. Бюджеттік бағдарламалар көрсеткіштеріне қол жеткізу және қаржылық тәртіп бойынша

Қаржы министрлігі

Стратегиялық жоспарлау жүйесі елді дамытуды басқаруға мүмкіндік береді. Ол ауқымды макромақсаттарды нақты меморгандар жауапкершілігі учаскесіне бөледі және ілгерілеуді қадағалау мүмкін мақсаттық индикаторлар орнатады.

Қазақстан мемлекеттік басқару жүйесін (МБЖ) 10 жыл бойына дамытып келеді (2007-2017 гг.). Осы уақыт ішінде стратегиялық мақсаттар мен міндеттердің иерархиясы жоқтан салынды, оларды жүзеге асыру құралдары анықталды, МБЖ-ның әдіснамасы тұжырымдалды. Бұл реформаларды қолдау үшін алдағы жылдары стратжоспарларды әзірлеу сапасы, ел мақсаттарын меморган деңгейіне дейін декомпозициялау, стратегжоспарлар мен аймақтарды дамыту бақдарламаларын әзірлеу әдіснамасын жетілдіру сияқты техникалық міндеттерге фокусталды.

Біртіндеп меморгандардыңстратмақсатттар әзірлеу мен жүзеге асыру бойынша жұмысын дұрыстауға қол жеткізілді. Мәселен, мақсаттар мен міндеттер 7 еседен астам рет қысқартылды (2010 ж. 3251-ден 2016 ж. 464-ке дейін) меморгандардыңқұжаттары мен есептілігі айтарлықтай оңтайландырылды.

Жергілікті атқарушы органдар үшін Көрсеткіштердің базалық тізбесі пысықталды, біріңғай көрсеткіштер бойынша әділетті бағалау өткізуге және өңірлік даму динамикасын салыстыруға мүмкіндік берді. Елдің прогресін мониторингтеу мақсатында стратегиялық жоспарларға Қазақстанның халықаралық рейтингтеріндегі орындары дамыған мемлекеттермен салыстырмалы көрсеткіштері біріктірілді.

Нәтижесінде, еліміз көптеген макромақсаттарға бекітілген мерзімдерден ертерек қол жеткізді.Мысалы, 2020-Стратжоспарына сәйкес Қазақстан Дүниежүзілік Банкінің бизнес жүргізу жеңілдігі рейтингі бойынша («DoingBusiness»)50 елдің қатарына 2020 жылға қарай кіруі тиіс еді. Қазақстан 2016 жылы 35 орында болды. Елдің Дүниежүзілік экономикалық форумның бәсекеге қабілеттілік рейтингінде жылжудың позитивті прогрессі байқалады (2011 ж. 72 орыннан 2016ж. 53 орын).Әлемдік бәсекеге қабілеттілік IMD рейтингіндеде Қазақстан 2016 жылғы қорытынды бойынша 32-ші орынды алып, жақсартуды көрсетеді (15 позицияға жоғарлау).

Осы кезеңде, стратегиялық жоспарларды жүзеге асырумен қатарлас мемлекеттік органдардың бюджеттік қаражатты басқаруы бағаланды. Бұл бағыт бойынша меморгандардың қаржылық тәртібін жақсартуға жұмыс жасады. Мәселен, бюджет қаражатын игеру деңгейін арттыру қолдан келді (2011 жылғы 98,3%-ға қарсы 2015 жылы 99,7%). Игерілмеген қаражат көлемі 4 еседен артық артты (2011 жылғы 60 млрд. теңгеге қарсы 2015 жылы 15 млрд. теңге).

2016 жылдан бастап Ұлт жоспарының 92-қадамын іске асыру шеңберінде Ұлттық экономика министрлігі стратдоспарлар мен аймақтарды дамыту бағдарламаларын әзірлеу әдіснамасын өзгертті. Орталық меморгандардың стратегиялық жоспарларында алғашқы рет әрбір мақсат пен бюджеттік бағдарламаның байланысы ресурстар мен нәтиже қорытындылары көрсетіліп көзделді.

Осыған байланысты, 2016 жылы мақсаттарға қол жеткізу мен бюджетті тиімді қолдануды бағалаудың бір блогына біріктіруге мүмкіндік туды. Екпін меморгандар қызметінің нақты нәтижелерін анықтауға және олардың бюджет шығындарымен анық байланысын орнатуға ауысты.

Осылайша, қазір Бағалау жүйесі МБЖ ретке келтіруден едің мақсаттарына қол жеткізуді тездету және Мемлекет басшысының тапсырмалары бойынша міндеттерді іске асыруды тездетуге көшіп отыр.

Бағалау нәтижелері

2016 жылы 91 мақсат пен 507 мақсаттық көрсеткіштерді қамтитын 15 ОМО-ның стратегиялық жоспарлары бағаланды (2015 жылы 338 мақсатты көрсеткіш).Олардың ішінде 350-уі (69%) толық көлемде орындалды, 26-уы (5,1%) –ішінара, 95-уі (19%) – орындалған жоқ, есепке алынбағандары – 36 (7%).

Қол жеткізілмегендер арасында макроэкономилықтұрақтылы пен мембюджеттің теңдестіруін қамтамасыз ету, елдің экономикалық мүдделерін жаһандық нарықта қорғау және алға бастыру, бәсекелестікті дамыту, сапалы орташа білім алуға тең қолжетімділікті қамтамасыз ету, сапалы медициналық қазметтергеқолжетімділікті жақсарту және т.б. сияқты әлеуметтік-экономикалық маңызды мақсаттар. Қаржылық тұрақтылық пен банк секторының бәсекелестігін жоғарлату, азаматтардың еңбек құқықтары сақталуын қамтамасыз ету, инновацияларды дамыту және т.б. стратегиялық мақсаттарға қол жеткізілмеді.

Кешенді түрде бұл мақсаттарға қол жеткізбеу мемлекет алдында тұрған ұзақ мерзімді міндеттерді жүзеге асыруға кері әсер етті. Қазақстанның көптеген халықаралық рейтингтердегі түйінді көрсеткіштері бойынша позициялары нашарлады. Мысалы, Инвестициялар мен даму министрлігі стратжоспарда көзделген ДЭФ бәсекеге қабілеттілік индексінің 21 көрсеткішінің 16-уы бойынша жоспарланған орындарды иеленбеді.

Әкімдіктер бойынша 1454 мақсатты көрсеткіш (МК)көзделді, жоспарланған міндері 1059-ы (73%) толық көлемде орындалды, 229-ы (16%) – ішінара, 1-уі – орындалған жоқ, 165 (11%) көрсеткіш есепке алынған жоқ – 36 (7%). Мысалы, білім алуға қол жетімділікті, өңірлік инвестициялық ахуалды жақсарту, АӨКдамыту, мемқызметтер көрсету сапасын арттыру және басқа мақсаттарға ішінара қол жеткізілді.

Стратегиялық құжаттардың форматын оңтайландыру шеңберінде мемлекеттік органдар мақсаттарды қысқарту бойынша жұмыс жүргізді. Алайда, бұл мақсатты индикаторлар санының өсуіне әкелді. Мәселен, 2015 жылмен салыстырғанда стратегиялық жоспарлардағы мақсатты индикаторлар саны 50%-ға өсті.

Қазір бір мақсатқа 5 МИ келеді, ал олардың ең жоғары саны 30-ға дейін барады. Мұндай индикаторлардың көп тізбегінде мақсаттарға қол жеткізу бойынша меморгандар шараларының тиімділігін нақты бағалау және оны бюджетпен байланыстыру мүмкін емес. Индикаторлардың мақсатқа жету прогресі бойынша ақпарат бермеуі және олардың саладағы түйінді проблемаларға сәйкес келмеуін салалық сауалнама кезінде сарапшылар да баса айтты.

Бағалау әкімдіктер жағынан жоспарлы мәндерді төмендету практикасын айқындады. 358 индикаторлар 10%-дан аса орындалды, ал 134 индикатор бойынша аса орындау 30%-дан артық құрады. Бұл өз жұмысын жоспарлаудың төмен сапасы, меморгандардың формалды қарауы және алдына қойылған міндеттерді жайдақтатуға бейімділігі туралы айтады.

Бағалау қорытындысы бойынша мақсаттарға қол жеткізу және бюджетті игеруде алшақтық сақталып отыр. Мәселен, 2016 жылғы бағалау бойынша бюджеттік игерудің 99,4% кезінде орталық меморгандардыңмақсаттарға қол жеткізуі тек 83%-ды құрады.

Сондай-ақ, бағалау стратжоспарларға қарағанда бюджеттік бағдарламалардың көрсеткіштері нәтижелеріне қол жеткізу әлдеқайда төмен екендігін көрсетті. Тек 56% стратегиялық мақсаттар тиімді (100%) бюджеттік бағдарламалармен байланысты. Ал 16% мақсаттар бойынша бюджетті бағдарламалардың төмен деңгейі айқындалды – 40-70% көрсеткіштерге қол жеткізу. Меморганның 2 мақсаты бойынша (ӘдМ және ҚАӨМ) оларды іске асыру үшін бюджеттік бағдарламалардың мүлдем болмауы байқалды.

Бұл ретте, ОМО бюджеттік бағдарламаларының үштен бір бөлігі (269-дан 80) стратегиялық мақсаттармен байланысқан жоқ. Ақшалай мәнде бұл 279 млрд. жуық теңгені (Субвенциялар, қор, үкіметтік қарызды өтеу және партияларды қаржыландыруды қоспағанда) қолданудың тиімділігін талдау мүмкін еместігін білдіреді.

Қаражатты қолдану тиімділігі бөлігінде жергілікті атқарушы органдардың бюджеттік бағдарламалардың тікелей нәтижелеріне қол жеткізу деңгейі орталық меморгандардан айтарлықтай төмен. Қаржылық қамтылуға қарамастан, 2016 жылдың қорытындысы бойынша көзделген нәтижелерге толық көлемде әкімдіктердің жартысынан кемі (44,1%) қол жеткізді. 109 (15%) бағдарлама бойынша нәтижелерге қол жеткізілмеді. Сондықтан әкімдіктердің бюджеттік бағыт бойынша бағасы олардың стратегиялық міндеттерге қол жеткізу бойынша бағасынан екі есе төмен(4 балға қарсы 22).

Бюджеттік бағдарламалардың төмен нәтижелілігінен бөлек бағалау жергілікті деңгейдегі қаржылық тәртіптің төмендігін айқындады. Есепті кезеңде мемаудитпен қамтылған ЖАО даму бюджетінің 65,9%-ы бұзушылықтармен қолданылды (198,9 млрд. теңгенің 131,1-і). Бүл ретте, бағалау әдістемесімен жол берілетін 15%-дық бұзушылық деңгейі 12 әкімдіктерде асырылды.

Тұтас алғанда, Бағалау қорытындысы бойынша Энергетика минситрлігі және Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі тиімді болып мақұлданды. АШМ және СІМ ең төмен тиімді боды.

Энергетика министрлігінің салыстырмалы жоғары нәтижелері бюджетті тиімді қолдануды ескере отырып 8 мақсаттың 4-ін толық деңгейде орындаумен қамтамасыз етілді. Бұл ретте, бюджеттік бағдарламаларды барлық мақсаттарға қол жеткізуде іске асыру 100% құрады.

Ауыл шаруашылық министрлігінің төмен тиімділігі 7 көзделген мақсаттың 6-уы бойынша жоспарланған мәндерге қол жеткізбеумен түсіндіріледі.

Жергілікті атқарушы органдар арасында ең жоғары тиімділікті Алматы қ., ОҚО, Қызылорда облысы әкімдіктері көрсетті. ШҚО, Маңғыстау және Алматы облыстары әкімдіктерінің тиімділігі азырақ болып шықты.

Үздіктердің нәтижелері даму бағдарламалары бойынша мақсаттарға қол жеткізудің жақсы деңгейімен түсіндіріледі. Бұл ретте, көпшілік әкімдіктерде қаржылық тәртіптің және бюджеттік бағдарламалардың тікелей нәтижелеріне қол жеткізудің төмендеуі байқалады.

Бағалау нәтижелеріне сәйкес, функциялардың жоғары шоғырланған ведомстволар (ИДМ, ҰЭМ, ҚМ) салалық меморгандармен салыстырғанда жыл сайын жұмыс тиімділігінің төмен деңгейін көрсететінін жеке атап өту қажет.

Мысалы, ИДМ, ҰЭМ; ҚМ-ге бағаланған барлық мақсатты индикаторлардың 34%-ы келді. Көпфункционалдымеморгандарда(ИДМ, ҰЭМ, ҚМ – 53-69%)толықтай қол жеткізілген МИ үлесі салалықтардан (АКМ, ҚАӨМ, ЭМ – 82-95%) төмен.

Жүктеме көбірек болғандықтан, көпфункционалдымеморгандар сондай-ақ төмен орындаушылық тәртіп көрсетеді. 2016 жыл ішінде уақытылы емес, сапасыз және мерзімін жылжытумен орындалған барлық тапсырмалардың ішінде ОМО арасынан ҰЭМ (95), ИДМ (38), ҚМ (33) ерекшеленді.

Бір меморганда функциялардың кең тізбегі сөзсіз жоғары әкімшілік шығындар, ресурстардың шашылуы, басқарудың зор құрылымы мен саяси мемқызметшілерге жүктемеге әкеліп соғады.

 

Меморгандар қызметінің тиімділігін

арттырудың түйінді мәселелері

Елдің стратегиялық мақсаттарына қол жеткізуіне меморгандардың жігері мен қорын барынша шоғырландыру үшін мынадай міндеттерді шешу қажет.

Бірінші. Мемлекеттің даму қарқынын процестерді басқарудан нәтижеге бағдарлануға көшу арқылы қамтамасыз ету.

Бүгін меморгандар алдарында тұрған міндеттерді мақсаттар мен мақсатты индикаторлардың есеп үшін «ыңғайлы» тұжырымдама іріктеп алу арқылы жеңілдетуге тырысады. Жиі бұл мақсаттар мен индикаторлар елдің прогресі үшін қажет түйінді өзгерістерді қамтып көрсетпейді. Қосып алғанда, бұл ішкі есеп бойынша барлық мақсаттарға қол жеткізіп бюджет игерілгеніне, ал мемлекеттің даму мақсаттарында өажет серпіннің болмауына әкеледі.

2016 жылы енгізілген Меморгандар тиімділігінің түйінді көрсеткіштерінің тізбесі олардың қызметінің нітижелілігін елдің серпіні призмасы арқылы бағалауға мүмкіндік берді

Мысалы, АӨК қолдау көлемі ұлғайып жатыр, бұл ретте мәлімделген нәтижелер жоқ. 2013 жылдан 2016 жылға дейін АӨК дамытуға, оның ішінде отандық ауылшаруашылық өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыру және оны сыртқы нарықта жылжытуға

1 трлн.-нан артық теңге бөлінді, бірақ АӨК экспорты көлемі ел экспортының жалпы көлемінде 2013 жылдан бері тек 2.2 п.т.-қа өсті (3.3%-дан 5.7%-ға дейін). Бұл ретте, осы мерзім ішінде АӨК импорты көлемі 2.6 п.т.-қа өсті.

Өз өнімімен ішкі қажеттілікті қамтамасыз ететін және ауылшаруашылық өнімді экспорттайтын АӨК-ні дамыту бойынша макромақсатқа солайша қол жеткізілмеді. Одан басқа, ауылшаруашылық өнімінің импорты көлемі экспорт көлемін 2 есе асады, және олардың арасындағы алшақтық тоқтаусыз өсіп жатыр.

Басқа мысал– ғылымды дамыту. Осы саладағы маңызды көрсеткіштердің біреуі қазақстандық ғалымдардың дәйексөз келтірілуі. Қазіргі кезде қазақстандық авторлардың халықаралық журналдарда жарияланатын мақалаларының 95%-ы төмен сапалы болуынан дәйексөз келтірілмейді. Салыстырмалы талдау көрсеткендей, дәйексөз келтірілуі бойынша Қазақстан әлемде Ресей (13-орын), Украина (40), Нигерия (52), Кения (67), Эфиопия (78), Армения (79) жол беріп 83-орын алады.

ӘДДСМ-нің «Азаматтардың еңбек құқықтарын іске асырылуын қамтамасыз ету» мақсаты ұлттық индикаторлар мен Қазақстанның халықаралық көрсеткіштерінен тұрады. Барлық ұлттық индикаторлар толықтай орындалды (ұжымдық-келісім қатынастары жүйесімен қамтылған кәсіпорындар, 1000 адамға өндірістік жарақаттану), ал ДЭФ ЖБИ бойынша позицияларға қол жеткізілмеді (жұмыс беруші мен жалданушы қызметкер қарым-қатынасында әріптестік, жұмысқа алу және босату практикасы). Мәселен, мақсат тек 43%-ға орындалды, ал сала қажетті дамуды алған жоқ.

Меморгандар көптеген стратжоспарларда олардың саланы дамыту бойынша жұмысын қамтып көрсететін индикаторлар қоймайды. Мәселен, «Халықаралық тасымалдауда қазақстандық автомольдік жүк тасымалдаушы үлесін арттыру»мақсатын орындау үшін профильді ведомствоның қызметі емес, осы салада кәсіпкерлік қызметтің белсенділігін көрсететін мақсатты индикаторлар анықталды (халықаралық тасымалдауда автомольдік жүк тасымалдаушы саны; автомольдік көлік арқылы жүкті транзиттік тасымалдау көлемі).

Мұндай формалды тәсілдеме бірқатар себептер бойынша қалыптасты.

Біріншіден, Ұлттық экономика министрілігінеелдің макромақсаттарына қол жеткізуді тиімді үйлестіруіне ресурстар мен мәртебенің жетіспеуі мүмкіндік бермейді.Оның рөлі меморгандарстратжоспарларынәдіснамалық үйлестіру мен формалды келісумен ғана шектеліп қалды.

Екіншіден, мемлекеттің дамуымен қатар, реформалар мен мақсаттардың күрделілігі деңгейі өсті. Егер бұрын мақсаттар «қуып жетуші сипатта» болып, ал меморгандардың алдында өткір ішкі проблемаларды шешу бойынша міндеттер болса, қазір оларға халықаралық деңгейдегі бәсекелестік жағдайында салаларды дамытубойынша масштабты міндеттерің шешу қажет (дамыған 30 мемлекет).

Үшіншіден, меморгандардың стратегиялық жоспарлау құрылымдық бөлімшелерінің құрамы қалдық принципі бойынша жасақталады, олар жиі тән емес функциялармен жүктелген (ақпаратты жинақтау, есептілік және т.б.).

Екінші.Стратегиялық мақсаттардың бюджеттік қаражатпен одан арғы күшеюі.

Бағалау көрсеткендей Ұлттық экономика министрлігі Ұлт жоспарының 92-қадамын орындаудағы ұстанымы орталық меморгандар деңгейінде нәтижеге бағдарланған бюджеттің (НББ) архитектурасын құруға, және НББ-ның практикалық іске асыруында келесі қадам жасауға мүмкіндік берді.

Алайда, көптеген меморгандар стратегиялық жоспарларда мақсаттарға жетуде бюджеттік бағдарламалардың өзара байланысын өте формалды анықтады. Мұндай көрсеткіштерді өлшеу мүмкін болмағандықтан, есепті мерзімде ОМО-ның 5% бағдарламалары және әкімдіктердің 32% бюджеттік бағдарламаларын бағалау мүмкін емес.

Орталық меморгандар бойынша негізгі проблема мақсатқа жетуді сипаттамайтын көрсеткіштерді жоспарлау. Одан басқа, бюджеттік бағдарламалар тікелей нәтижелілік көрсеткіштері есепті мерзімде атқарылған жұмыстар көлемін қамтып көрсетпейтін фактілер де бар.

Мысалы, ҚАӨМ-нің «Қорғаныс тапсырысында отандық құрамның өсуі (ҚР қоғаныс-өнеркәсіптіккешен кәсіпорындарының қатысу үлесі)» мақсаты бойынша тікелей көрсеткіштер – олсатып алынған қор (қағаз, картриждер), полиграфиялық өнім, жұмыс станцияларына құрамдауыштар мен қосалқы бөлшектер, антивирустық бағдарламалар саны.

Қаржымині («Салық тәртібі коэффиценті», «Республикалық бюджеттің кірісті ескере отырып шоғырландырылған есебін ендіру деңгейі» және т.б.) мақсатты индикаторларды орындау үшін Министрліктің орталық аппараты, комитеттері және олардың аймақтық органдарының штаттық саны атты тікелей нәтижелілік көрсеткіш көрсетілген .

Мұндай көрсеткіштер бюджеттік қаражатты қолданудың тиімділігін бағалауға және оралды мақсаттармен байланыстыруға мүмкіндік бермейді.

Жергілікті атқарушы органдар бойынша нәтижелілік көрсеткіштерінің және даму бюджеттік бағдарламалары бойынша тиімділіктің төмендеуі байқалады. 2015 жылдан бастапОМО және әкімдіктер арасында бөлінген мақсатты трансферттер бойынша тікелей және ақырғы нәтижелер көрсетілетін келісімдер жойылды. Бұл орталық мемлекеттік органдар тарапынан бөлінген қаражаттың тиімді қолдануына бақылаудың айтарлықтай әлсіздеуіне әкеліп соқты. Іс жүзінде өз бағдарламалары шеңберінде бюджеттік қаражатты өңірлерге ретрансляциялап, орталық меморгандар оларды тиімді жұмсау жағында жауапкершілікті өздерінен алып тастайды.

Даму бағдарламаларының әкімшілері де орындарда осы жұмысты тиімсіз ұйымдастырады. Бағалау бюджеттік бағдарламаларды орындаудың тиімділігі мен нәтижелілігінің төмен деңгейі басқару проблемалары: актілерге уақытылы қол қоймау немесе мүлдем болмауы, мемлекеттік сатып алуларды болдырмау, жеткізушілердің келісілген міндеттемелерін бұзумен түсіндірілетінін көрсетті.

Одан басқа, объектілерді тапсыру бойынша және 2015 жылы жүзеге асқан және бағаланған объектілерді қосу, атқарылған жұмыс актілеріне іс жүзінде атқарылмаған жұмыстарды қосу бойынша дәйексіз ақпарат беруфактілері ашылды.

Осылайша, қазіргі уақытта НББ-ны енгізу және бюджеттік қаражатты қолдану тиімділігін арттырудың түйінді мәселесі стратегиялық құжаттардың форматы болмай, бюджеттік бағдарламаларды, оның ішінде тікелей және ақырғы көрсеткіштерді әзірлеу сапасы болып отыр.

Үшінші. Бағыныстағы ұйымдар мен ұлттық холдингтер мен компаниялардың стратегияларының жалпыелдік мақсаттарға сәйкестігін қамтамасыз ету.

Кейбір мақсаттар бойынша елдің прогресі толықтай дерлік ұлттық компаниялар мен меморгандарға бағыныстағы ұйымдар қызметі тиімділігіне тәуелді. Мысалы, аэроғарыш саласындағы міндеттер көбінесе«Қазақстан Ғарыш Сапары» АҚ-ның қызметіне тәуелді. Экономиканың тиісті салаларының дамуына ҚТЖ, Қазақтелеком, Қазмұнайгаз, Қазатомөнеркәсіп едәуір есер етеді.

Сонымен қатар, ұлттық холдингтер мен компаниялардың қаражатты тиімді жұмсауды ескере отырып елдің мақсаттарына жетудегі салымына жүйелі талдау жүргізілмейді. Мысалы, 2015-2016 жылдары ҚТЖ, Қазатомөнеркәсіп, Қазмұнайгаз және бірқатар компаниялар шетелдік консультанттарды салалық меморгандардың қатысуынсыз тартып, жаңа стратегиялар әзірледі.

«Самұрық-Қазына қоры туралы» Заң «Самұрық-Қазына» АҚ-ның даму стратегиясына Үкіметпен бағалау жүргізуді көздемейді, Ұлттық экономика министрлігіне Қордан стратегияны және мемлекеттік бағдарламаларға қатысуды жүзеге асыру бойынша есеп алуға мүмкіндік бермейді.

Меморгандарға бағыныстағы ұйымдардың қызметі жеке назарды талап етеді. Мұндай ұйымдар жүйелі міндеттер мен мембасқару функцияларын жүзеге асыру, салалар бойынша мемсаясатты әзірлеу және іске асыруда сараптамалық қолдау үшін құралады. Алайда, бағыныстағы ұйымдар көбінесе оларға жүктелген функцияларды орындаудың орнына профильді меморганның қосымша құрылымдық бөлімшелеріне айналады. Бұл елдің стратегиялық мақсаттарын жүзеге асыруға жағымсыз ісер етеді.

Жекешелендіру және меммекемелерді бәсекелі ортағы беруге қарамастан,меморгандаржаңа бағыныстағы ұйымдар құруды жалғастырып жатыр. Мәселен, 2016 жылы монополияға қарсы ұйым жаңа 192 мекемені құруды келісті. 2017 жылы республикалық бюджеттен қаржы активтерін сатып алуға жоспарланған 162 млрд. теңгенің 92%-ы түрлі мемлекеттік АҚ-ныңжарғылық капиталды толтыруға кетеді.

Жыл сайын бағыныстағы ұйымдарға мемлекеттік тапсырыс аясында және квазимемлекеттік сектор субъектілерінің жарғылық капиталын толтыруға жіберілетін республикалық бюджеттің айтарлықтай көлемі уақытылы игерілмейді, бақылау және депозит шоттарында сақталады.

Тұтас алғанда, соңғы 10 жыл ішінде бюджеттен квазимемлекеттік секторға 34 млрд. доллардан астам қаражат бөлінді (сарапшылардың бағасы бойынша олардың 15 млрд. доллары екінші деңгейлі банктердің есептерінде орналасады). Бұл қаражаттың көлемін барлық республикалық бюджеттің табыс бөлігінің жартысымен салыстыруға болады.

Бұл ретте, квазимемсектордың табысты субъектілерінің саны соңғы үш жыл ішінде төмендеп жатыр: 2016 жылдың қорытындысы бойынша 20% мемұйымдар шығынды болып мақұлданды. Ұлттық компаниялар 2016-қаржылық жылды 21,4 млрд. теңге шығынмен аяқтады.

Осылайша, ұлттық компаниялар мен бағыныстағы ұйымдарға өздерінің қызметін қаражатты тиімді қолдана отырып, елдің макромақсаттарына қол жеткізуге және Мемлекет басшысы қойған міндеттерге бағдарлауы қажет.

Ұсынымдар

Жоғарыда баяндалғандарды ескере отырып мыналар қажет деп есептейміз:

1. 2017 жылдың соңына дейін Қаржы министрлігіне:

1) тікелей және ақырғы көрсеткіштер бөлігінде бюджеттік бағдарламаларды әзірлеу сапасына бақылауды күшейту;

2) камералдық бақылау және тексеру кезінде тікелей және ақырғы көрсеткіштер бөлігінде бюджеттік бағдарламаларды әзірлеу сапасына бағалау жүргізу;

3)облыстар, Астана және Алматы қалалары әкімдіктерімен бірлесіп, әкімдіктердегі қаржылық тәртіптің төмен болуы себептеріне жүйелі талдау жүргізу.

2. Президент Әкімшілігі Үкімет, Есеп комитетімен бірлесіп, ұлттық холдингтер мен «Самұрық-Қазына» АҚ компаниялары, орталық меморгандарға бағыныстағы ұйымдардың даму стратегиялары мен жоспарларына стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу, сондай-ақ бөлінетін қаражатты қолдану тиімділігі бөлігінде талдау жүргізу.

 

Президент Әкімшілігінің басшысы,

Мемлекеттік органдар қызметінің

тиімділігін бағалау комиссиясының _________________

Төрағасы Ә. Жақсыбеков

 

Президент Әкімшілігі

Басшысының орынбасары,

Комиссия Төрағасының _________________

орынбасары О. Оразалин

 

Президент Әкімшілігі

Стратегиялық әзірлемелер және

талдау орталығының меңгерушісі, _________________

Комиссия хатшысы А. Манасова


 

 

 

 

 

 

 

 

 

Жарияланған: 31.10.2016 - 11:58:08
Жаңартылған: 30.11.2017 - 12:57:08
© 2018

Ресми Интернет-ресурс

Оңтүстік Қазақстан облысының әкімдігі